SIVOON: risicogericht omgaan met bommen en granaten
Voor veel Nederlandse gemeenten en infrabeheerders vormen Ontplofbare Oorlogsresten (OO) en obstakel bij het realiseren van infrastructurele projecten. De aanwezigheid van achtergebleven explosieven in de ondergrond kunnen een gevaar voor de veiligheid en gezondheid van werknemers vormen. Het opsporen en verwijderen van deze objecten voorafgaand aan werkzaamheden kost echter tijd en maatschappelijke middelen en brengt (soms) weer nieuwe risico’s met zich mee. Het is voor gemeenten en infrabeheerders daarom van belang om vooraf een risico-inschatting te maken en te bepalen welke preventieve maatregelen zij redelijk en noodzakelijk achten.
Om met dit vraagstuk om te gaan, hebben infrabeheerders een aantal jaar geleden de handen ineengeslagen en het samenwerkingsverband SIVOON opgericht, wat staat voor: Samenwerking Infrabeheerders voor het Veilig Omgaan met Ondergrond in Nederland. SIVOON is op zoek naar een redelijke, eenduidige en veilige manier om met de resterende OO in de ondergrond om te gaan. Marijn Helsloot is betrokken bij dit samenwerkingsverband als wetenschappelijk adviseur en ondersteunt SIVOON in haar opgave.
Behaalde resultaten van SIVOON
De samenwerking van SIVOON heeft in de afgelopen jaren al een aantal concrete resultaten opgeleverd. Enkele voorbeelden zijn:
- Een aantal leden van SIVOON hebben een grote bijdrage geleverd aan de totstandkoming van de CS-VROO. Dit is een vrijwillig certificatieschema waarin eisen staan waar een goed vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van OO aan moet voldoen, zodat vooronderzoeken op een eenduidige en kwalitatief goede manier worden uitgevoerd. Zo krijgen opdrachtgevers een meer eenduidig inzicht in de mogelijke aanwezigheid van OO en de resterende risico’s.
- In opdracht van SIVOON is een kwantitatieve risicoanalyse uitgevoerd naar het zetten van handmatige boringen in de ondergrond waar nog mogelijk achtergebleven OO aanwezig zijn. Het onderzoek laat zien dat het redelijkerwijs niet noodzakelijk is om dit risico te beheersen en de maatregelen niet aantoonbaar leiden tot meer veiligheid. Er is daarom een andere werkwijze ontwikkeld waardoor infrastructurele projecten niet onnodig worden vertraagd.
- SIVOON deelt kennis en inzichten intern en heeft een start gemaakt met het uitwisselen van onderzoeksgegevens. Dit draagt bij aan een beter overzicht wat er al beschikbaar is en wat er nog verder onderzocht moet worden.
- Ook deelt SIVOON haar kennis en ervaringen graag met andere partijen zoals de opsporingsbranche, gemeenten en ministeries. Vorig jaar heeft SIVOON een eerste kennisuitwisselingsmiddag georganiseerd waarin inzichten zijn gedeeld over de interpretatie van de Arbowetgeving, het voorkomen van de risicoregelreflex en het gebruik van statistiek in risicoanalyses.
Aan de hand van statistiek
Workshop risicoanalyse
Tijdens de kennissessie van SIVOON heeft onze adviseur Marijn Helsloot een workshop gegeven over het gebruik van statistiek bij het uitvoeren van een risicoanalyse. In een volledige risicoanalyse zal er zowel gekeken moeten worden naar de kans op optreden als het mogelijke effect. In de huidige praktijk wordt er vooral gekeken naar het effect wat een potentiële explosie van OO kan veroorzaken. Minder vaak wordt ook de kans op optreden van een explosie meegenomen. Statistiek kan helpen deze kans inzichtelijk te maken en zo een meer volledige risicoanalyse vorm te geven. Op deze manier kan beter worden beoordeeld of maatregelen wel of niet noodzakelijk zijn.
Toekomstige uitdagingen
Afgelopen jaren heeft SIVOON stappen gezet in het onderling delen van inzichten en ervaringen. Hier gaat SIVOON de aankomende jaren weer mee door. Deze inzichten worden ook met andere partijen gedeeld.
Daarnaast wil SIVOON meer inzicht krijgen in het feitelijke risico van achtergebleven OO in de ondergrond zodat goed onderbouwd maatregelen kunnen worden getroffen die tot een verhoogde veiligheid leiden. De volgende stappen zijn al in gang gezet en worden verder vormgegeven:
- In 2016 is een alternatieve methode ontwikkeld die meer inzicht geeft in de mogelijke aanwezigheid van vliegtuigbommen in de ondergrond. De kans op aanwezigheid kan worden ingeschat. Deze methode wordt in de praktijk echter nog beperkt toegepast. SIVOON kijkt, in samenwerking met de opsporingsbranche, wat ervoor nodig is om deze methode vaker toe te passen.
- Daarnaast wordt gekeken of het mogelijk is om een gemeenschappelijke en eenduidige risico-inschatting te maken. Veel verschillende experts leiden tot veel verschillende interpretaties van het risico. Een eenduidig beeld over het risico is behulpzaam in het bepalen van redelijk en proportioneel veiligheidsbeleid dat voldoet aan landelijke regelgeving.
Herken je dit en heb je vragen?
Wij bieden inhoudelijke advisering op gemeentelijke veiligheidsvraagstukken. Lees hier meer over onze diensten of neem contact op met Marijn Helsloot voor meer informatie over het samenwerkingsverband SIVOON of het beleid voor Ontplofbare Oorlogsresten.