Noord-Hollandse gemeenten krijgen zicht op online criminaliteit met regionaal informatiebeeld
Hoe ga je hiermee om?
Online criminaliteit
Online criminaliteit is een snelgroeiend fenomeen. Gemeenten krijgen er steeds vaker mee te maken. Maar hoe omvangrijk is het probleem, welke verschijningsvormen spelen en welke interventies zijn nodig? Dat is lang niet altijd duidelijk.
Ook de gemeenten in samenwerkingsverband NHVeilig liepen hier tegenaan. NHVeilig vroeg het Adviesbureau voor Veiligheid & Handhaving om een regionaal informatiebeeld over online criminaliteit te ontwikkelen. Door beschikbare signalen en inzichten samen te brengen, kunnen gemeenten en ketenpartners online criminaliteit beter duiden en bespreken. Met als doel: inzicht in de lokale problematiek, gerichtere beleidskeuzes en passende interventies.
De opdracht: één informatiebeeld op basis van meerdere databronnen
NHVeilig is een regionaal samenwerkingsverband in de provincie Noord-Holland dat bestaat uit 32 gemeenten. NHVeilig wilde een regionaal informatiebeeld over online criminaliteit ontwikkelen op basis van meerdere databronnen. Het informatiebeeld richt zich op drie districten in Noord-Holland: Kennemerland, Noord-Holland Noord en Zaanstreek-Waterland.
Het informatiebeeld moet ervoor zorgen dat de thematiek structureel wordt geagendeerd bij gemeenten. Het moet duiding geven en zicht bieden op de specifieke lokale problematiek en de gerichte interventies die daarbij kunnen passen. Daarmee vormt het een fundament voor twee beleidsvragen: welke lokale problematiek aanleiding geeft tot beleid en welke gemeentelijke interventies daarbij passen. Op basis daarvan kunnen gemeentelijke ambtenaren en bestuurders gemotiveerd en onderbouwd prioriteit geven aan online criminaliteit binnen de gemeentelijke aanpak.
NHVeilig schakelde AVH in om dit informatiebeeld te ontwikkelen en de oplevering te borgen. AVH-adviseur Stijn Stronkhorst maakte hiervoor van september 2025 tot en met januari 2026 onderdeel uit van het team Cybercrime en Gedigitaliseerde criminaliteit van NHVeilig. Zijn opdracht bestond uit vier onderdelen: het inventariseren van datamogelijkheden, het samenbrengen van behoeften en knelpunten tot een win-winsituatie met datapartners, het opzetten van het informatiebeeld en het borgen van een structurele oplevering.
De uitdaging: versnipperde data en terughoudendheid in datadeling
Stijn vertelt: “Online criminaliteit laat zich moeilijk vangen in één overzicht. Informatie ligt verspreid bij verschillende organisaties, ieder met eigen data, werkwijzen en belangen. Daarnaast waren er beperkingen in de data, denk aan onjuiste registraties en een hoog dark number, veel blijft buiten beeld.”
Die combinatie maakte het delen en duiden van data gevoelig. Zeker omdat eerdere regionale informatiebeelden niet bij elke partner hetzelfde vertrekpunt en dezelfde verwachtingen opriepen. Tegelijk was er nog geen regionaal format dat bronnen samenbrengt. Er ontbraken vaste werkafspraken over datalevering, analyse en duiding.
De kern van de uitdaging: uiteenlopende databronnen samenbrengen tot één werkbaar en gedragen informatiebeeld, zonder partners te overbelasten en met voldoende meerwaarde voor gemeenten.
Aanpak: van gesprekken en format tot pilot en werkafspraken
Hoe pakte Stijn het aan? :“We zijn begonnen met verkennende gesprekken met partners zoals politie, LMIO, Fraudehelpdesk, Offlimits en de Informatiebeveiligingsdienst. Daarnaast heb ik met andere regio’s en landelijke partijen gesproken, zoals het CCV en de VNG.”
Hij bracht in kaart welke data beschikbaar is, wat structureel geleverd kan worden en welke behoeften en bezwaren er leven bij partners. Ook keek hij hoe andere regio’s vergelijkbare informatiebeelden inrichten.
Op basis daarvan werkte hij een format uit voor het regionaal informatiebeeld online criminaliteit. Daarin legde hij de opbouw, scope, frequentie, partners, analysetypen en databronnen vast, inclusief de data die per partner wordt uitgevraagd.
Stijn: “Het uitgangspunt was een doelgericht en werkbaar product, dat haalbaar is voor datapartners en meerwaarde biedt voor zowel NHVeilig als de partners. Daarom vond ik het belangrijk om het goed te testen en daarvan te leren.”
Stijn stelde een pilotversie op over het derde kwartaal van 2025 om te toetsen wat in de praktijk werkt. De pilot liet zien welke data geleverd kan worden, hoe aanlevering verloopt, welke analyses mogelijk zijn en waar knelpunten optreden.
Parallel ontwikkelde hij de grafische vormgeving, zodat het informatiebeeld visueel consistent en herhaalbaar inzetbaar is. Ook leverde hij het concept van een werkstructuurdocument op met een beschrijving van de projectgroep, rollen en afspraken. Na interne en externe afstemming is besloten het informatiebeeld halfjaarlijks op te leveren.
Het resultaat: een reproduceerbaar format en halfjaarlijkse oplevering
De opdracht heeft geleid tot een concreet, gedragen en reproduceerbaar format voor een regionaal informatiebeeld over online criminaliteit. NHVeilig legt de pilotversie voor aan partners en een klankbordgroep die de gemeenten vertegenwoordigt. Op basis van hun feedback zal NHVeilig het informatiebeeld en het werkstructuurdocument verder verfijnen.
De benodigde capaciteit en rollen zijn binnen NHVeilig geborgd en vrijwel alle externe partners hebben commitment uitgesproken om structureel data te blijven leveren. Daarmee is de continuïteit van het informatiebeeld geborgd, ook na afronding van de opdracht.
“ Stijn heeft de opdracht gekregen te anticiperen op de gemeentelijke informatiebeelden die er over een aantal jaren beschikbaar moeten zijn waarbij het fenomeen online criminaliteit in feite de nieuwe high impact crime (HIC) vormt. Tijd en doorontwikkeling gaan ons deze kwalitatief goede beelden geven. De basis ligt er. ”
Structureel zicht op online criminaliteit in de regio
Het eindresultaat legt een stevig fundament voor structurele regionale duiding van online criminaliteit. Gemeenten kunnen beleid, prioritering en interventies daardoor beter onderbouwen.