Opinieartikel: Mentale gezondheid van boa’s versterken met TCO: zo organiseer je collegiale ondersteuning goed

Opinieartikel: Mentale gezondheid van boa’s versterken met TCO: zo organiseer je collegiale ondersteuning goed

Ervaring telt. Dat ziet onze senior adviseur Kevin Boef dagelijks in zijn rol bij AVH, waar hij leiderschap ziet als ‘er zijn wanneer het nodig is’. Maar die les leerde hij jaren geleden al van dichtbij bij de politie.

Vandaag deelt Kevin zijn visie op de mentale druk bij BOA’s. Waarom we incidenten niet moeten zien als personeelskwestie, maar als een systeemvraagstuk. En waarom een gemeente die haar mensen in risicovolle contexten inzet, ook de menselijke consequenties daarvan moet dragen.

Wij hebben bij de politie van dichtbij gezien wat het betekent als collega’s structureel onder druk staan. Niet één incident. Niet één heftige dienst. Maar een opeenstapeling van confrontaties, dreiging, morele twijfel en adrenaline. Wij hebben collega’s zien afglijden richting PTSS. Niet omdat ze hun vak niet verstonden. Integendeel.

Het waren vakmensen. Mensen op wie wij konden bouwen. Ze bleven alleen te lang rondlopen met wat ze zagen en meemaakten.

Wat wij óók hebben gezien: Wie na een incident direct wordt opgevangen door iemand die het werk kent, die het straatgevoel begrijpt en die zonder oordeel kan luisteren, blijft steviger staan. Reflectie maakt het verschil tussen verwerken en vastlopen. Die les nemen wij mee als wij kijken naar de positie van boa’s vandaag.

Wat doet agressie en dreiging met boa’s?

Boa’s zijn zichtbaar. Zij spreken aan, leggen stil, beboeten, controleren en grijpen in waar regels worden overschreden. Ze opereren op het snijvlak van gezag en emotie. Hun taak wordt zwaarder. De verwachtingen groeien.

Boa’s worden ingezet bij ondermijningscasuïstiek, integrale controles, evenementen en in spanningsvolle wijken. Ze zien, horen en verdragen meer dan een aantal jaar geleden. De vraag is allang niet meer óf zij incidenten meemaken. De vraag is: wat gebeurt er na een incident?

Boa’s zijn er in alle leeftijden. Dat mag niet vergeten worden, want dat maakt verschil. In onze twintiger jaren dachten wij dat wij alles aankonden. Collegiale ondersteuning? Dat was niet nodig. Terugkijkend was dat niet altijd de beste keuze. Tegelijkertijd herkennen wij dat wij twijfelden bij sommigen die vanuit goede intentie belden, want dit waren soms collega’s die (nog) niets zelf hadden meegemaakt. En daar begint het. Goede intenties zijn waardevol, maar ervaring telt.

Incidenten zijn geen uitvoeringsdetail

Je wordt bedreigd tijdens een controle. Je wordt online belaagd of publiekelijk “opgeblazen”. Je komt bij een reanimatie, een ernstig ongeval.

Dit zijn incidenten waar boa’s aan worden blootgesteld. Het zijn geen losse gebeurtenissen. Dit zijn signalen dat de publieke ruimte onder druk staat.

Toch wordt opvang vaak gezien als iets voor de leidinggevende of HR. Daarmee reduceren we een systeemvraagstuk tot een personeelskwestie.

Een incident met een boa raakt aan:

  • De legitimiteit van gemeentelijk optreden
  • De bereidheid om stevig te handhaven
  • De voorbeeldfunctie van het bestuur
  • De weerbaarheid van de organisatie

Wie boa’s inzet in risicovolle contexten, maakt bestuurlijke keuzes. En bestuurlijke keuzes hebben menselijke consequenties.

Waarom collegiale ondersteuning onafhankelijk moet zijn

Eén punt is essentieel: Collegiale ondersteuning moet onafhankelijk zijn van een leidinggevende.

Een boa moet vrijuit kunnen spreken. Zonder angst voor beoordeling of dossieropbouw. De eerste opvang moet plaatsvinden door:

  • Een getrainde professional of een peer die het werk zelf kent
  • Iemand die begrijpt hoe adrenaline werkt
  • Iemand die kan helpen reflecteren
  • Iemand die signaleert wanneer doorverwijzing nodig is

Dat vraagt organisatie, geen toeval. Geen informeel belletje, maar een structureel ingerichte peer supportvoorziening, lokaal of regionaal georganiseerd.

Goed werkgeverschap voor boa’s: meer dan een protocol

Goed werkgeverschap betekent:

  • Binnen 24 uur onafhankelijke collegiale opvang
  • Snelle toegang tot gespecialiseerde begeleiding bij dreiging of morele stress
  • Structurele bestuurlijke reflectie op incidenten

Die laatste stap wordt vaak vergeten. Wat zegt dit incident over onze opdracht, voorbereiding of communicatie? Hebben wij onze mensen voldoende toegerust? Moet er bestuurlijk worden bijgestuurd?

Zonder die reflectie blijft de last bij de individuele boa.

Het bredere front: boa’s staan niet alleen

Boa’s zijn het meest zichtbaar, maar staan niet alleen voor deze uitdagingen. Ook bouwtoezichthouders, jeugdconsulenten en baliemedewerkers worden met onwenselijk gedrag geconfronteerd. Ook zij ervaren dreiging en morele druk. De context verschilt, de spanningen niet.

De verbinding is helder: het gaat om medewerkers die namens de gemeente grenzen stellen of besluiten nemen die impact hebben.

Een gemeente die ondersteuning voor boa’s goed organiseert, moet dit organisatie breed doen. Met:

  • Uniforme incidentregistratie
  • Leidinggevenden die weten hoe en waar ze moeten verwijzen
  • Bestuurlijk inzicht in patronen en risico’s
  • Zichtbare steun vanuit college en directie

Dat versterkt niet alleen de collega, maar de uitvoeringskracht als geheel.

Wat bestuurders zich moeten afvragen

  • Is collegiale ondersteuning onafhankelijk georganiseerd?
  • Is er structureel budget voor training en nazorg?
  • Worden incidenten besproken op directie- of collegeniveau?
  • Staat het bestuur zichtbaar achter medewerkers bij publieke commotie?

Als meerdere antwoorden onzeker zijn, is het risico groot dat medewerkers zich alleen voelen. En wie zich alleen voelt, wordt terughoudend. Minder aanspreken, minder doorpakken. Meer vermijden, meer ziekteverzuim. Dat ondermijnt uiteindelijk het gezag van de overheid.

Van incident gestuurd naar systeemgericht gericht

Collegiale ondersteuning is geen luxe. Het is een vorm van risicomanagement. Het is een voorwaarde voor duurzame inzetbaarheid.

Wat ik vanuit mijn ervaring kan zeggen: op straat moet je van alle markten thuis zijn. Maar zonder goede opvang wordt elke volgende confrontatie zwaarder, en trauma’s komen terug als je ze het minst verwacht.

De vraag aan bestuurders is daarom eenvoudig:

Staat uw gemeente net zo zichtbaar achter haar boa als de boa in de openbare ruimte staat?

Organiseer het lokaal. Of regionaal. Maar organiseer het goed.

Als je wilt dat boa’s blijven optreden, moet je zorgen voor jouw mensen. Want uiteindelijk is gezag alleen geloofwaardig als het ook intern wordt gedragen.

– Kevin Boef , Senior Adviseur bij AVH

Over AVH

Bij AVH ondersteunen wij organisaties in het publieke domein bij vraagstukken rondom veiligheid, handhaving en weerbaarheid. Wij geloven in leiderschap dat dichtbij de uitvoering staat en streven naar een werkomgeving waarin professionals optimaal kunnen presteren en beschermd worden.

Wilt u meer informatie of eens sparren met Kevin? Neem dan contact met ons op.

 

Alle kennis over Veiligheid en Handhaving op één plek