De casusregisseur ondermijning: van signaal naar actie

Hoe vertaal je beleid op ondermijning naar de praktische uitvoering? Werk met een casusregisseur. Er zijn vijf criteria waar hij/zij aan moet voldoen.

De aanpak van ondermijning zal in 2020 onverminderd doorgaan. Ondermijning is in elke gemeente een onderwerp op de politieke agenda. Strategisch heeft ondermijning vaak al een plek gekregen in het beleid. De vervolgstap ligt op het operationele vlak: hoe vertaal je beleid naar de praktische uitvoering?

Hoe ga je van signaal naar actie en hoe regisseer je hierop?

Om ondermijning effectief aan te kunnen pakken vormt een goede interne organisatie een belangrijkeHandhaving aanpak ondermijning
basis. Binnen veel gemeenten zijn er projectleiders of programmamanagers ondermijning. Zij zijn verantwoordelijk voor het programmabeleid en maken op strategisch niveau verbinding. Mijn advies is om ook een casusregisseur te hebben. Iemand die binnen de gemeente stuurt op inhoud en in verbinding staat met de programmamanager.

De inbedding van de casusregisseur ondermijning is over het algemeen nog geen vanzelfsprekendheid. Daarin valt nog veel winst te behalen. Laten we 2020 aangrijpen om hierin door te pakken.

Wat doet de casusregisseur ondermijning?

Hij of zij is vooral verantwoordelijk voor het inhoudelijk behandelen en coördineren van signalen en casuïstiek van ondermijning en de borging van de interne en externe ketensamenwerking.

Wat mag er dan worden verwacht van de casusregisseur? Wat mij betreft zijn er vijf criteria voor een effectieve, operationele aanpak van ondermijning door de casusregisseur. Hij of zij:

1. Zorgt voor verbinding

De casusregisseur zorgt ervoor dat er interne verbinding is met de diverse medewerkers en/of teams, zoals vergunningen, burgerzaken en Boa’s. Door hen bewust te maken van het onderwerp (bijvoorbeeld door awareness trainingen), wat hun meerwaarde hierin is en waar ze signalen kunnen melden, creëer je een betere informatiepositie. Het kan helpen om vaste aanspreekpunten ondermijning te benoemen binnen deze teams waarmee de casusregisseur structureel contact heeft. Tot slot is het belangrijk te weten waarvoor en wanneer je deze medewerkers of teams kan inzetten voor ondermijning. De Boa’s zet je bijvoorbeeld in om langs te gaan bij locaties en om met mensen in gesprek te gaan.

2. Werkt samen

Externe ketensamenwerking is essentieel. Het veelkoppige monster dat ondermijning heet moet samen worden bestreden om effectief te zijn. Door informatie samen te duiden kan de juiste aanpak worden bepaald. Bijvoorbeeld het inzetten van het bestuurlijke, strafrechtelijke of fiscale instrumentarium. Het is belangrijk de taken en mogelijkheden van deze partners te kennen en te herkennen bij de inhoudelijke behandeling van signalen.

3. Toont Lef

Ondermijning is een grijs gebied. Er is veel zachte informatie en daarom is het belangrijk om als casusregisseur out of the box te denken. Ik ben voorstander van het onderzoeken van mogelijkheden en kansen door grenzen op te zoeken (te pionieren). Criminelen zijn in hun handelswijze innovatief. Hetzelfde wordt daarom gevraagd voor de aanpak hiervan. Belangrijk daarbij is ook op de hoogte te zijn van ontwikkelingen en methodes die elders effectief zijn en deze waar mogelijk te gebruiken. Het wiel opnieuw uitvinden is zonde van de energie. Misschien wel het belangrijkste: vallen is niet erg, als je maar weer opstaat.

4. Waarborgt de privacy

Door velen gezien als een ‘noodzakelijk kwaad’, maar het is gewoon zeer belangrijk.

In het protocol staat niet alleen een beschrijving van de wettelijke grondslagen van het handelen, met bijbehorende Privacy Impact Analyse (PIA), maar wordt ook proportioneel handelen geborgd. Het helpt als het hele proces van signaal naar actie in fases wordt verdeeld.

Zorg daarnaast voor aanhaking van de Functionaris Gegevensbescherming (FG). Mijn advies is om het protocol samen met de programmamanager op te stellen.

5. Is kritisch

Zorg ervoor dat duidelijk is welke informatie onder de noemer ondermijning valt binnen de gemeente en wat prioriteit heeft. Het RIEC brengt de landelijke thema’s in kaart, maar ook welke lokale thema’s en handhavingsknelpunten er spelen. Beoordeel signalen ook met je gezonde boerenverstand. Filter niet-relevante informatie eruit en beleg deze eventueel bij andere teams.

AVH en onze aanpak ondermijning

Adviesbureau voor Veiligheid en Handhaving ondersteunt steeds meer gemeenten op het gebied van ondermijning. We doen dat op verschillende manieren. Zo bieden we een quick-scan aan: we maken een ‘foto’ van de huidige aanpak van ondermijning. Op basis van onderzoeksmethoden en wensen bepalen we vervolgens samen de koers voor de toekomst. Daarnaast kunnen we professionals op detacheringsbasis aanbieden om gedurende een periode beleid te vertalen naar de praktijk en het proces van signaal naar actie te organiseren. Heeft u zelf al iemand hiervoor beschikbaar, maar is er wel behoefte aan begeleiding? Dan bieden we in dat geval (persoonlijke) coaching en advies op maat.

 

Lukas Verbiesen Veiligheid en HandhavingDit artikel is geschreven door Lukas Verbiesen. Hij is op dit moment gedetacheerd als casusregisseur ondermijnende criminaliteit voor de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen. In het verleden werkte hij als informatiecoördinator (contra)terrorisme en radicalisering voor de Koninklijke Marechaussee.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel of wilt u gebruik maken van onze ondersteuning om ondermijnende criminaliteit in uw gemeente aan te pakken? Neem dan contact op met Lukas.