Dit zijn succesfactoren voor netwerkregie Zorg en Veiligheid

Het is belangrijk dat zorg en veiligheid goed en afgestemd samenwerken. Netwerkregie is nodig om de maatschappelijke opgave samen aan te gaan. We benoemen een aantal succesfactoren.
21 juni 2021

Het maatschappelijke probleem is dat meer mensen met een opeenstapeling van persoonlijke problemen overlast veroorzaken. Hierbij kunnen daderschap en slachtofferschap door elkaar heen lopen. Het is daarom belangrijk dat zorg en veiligheid goed en afgestemd samenwerken. Veel gemeenten zijn echter zoekend in het organiseren van taken als het gaat om de integrale aanpak van zorg en veiligheid. Taken worden heen en weer geschoven tussen de gemeente zelf en de verschillende samenwerkingsvormen. Netwerkregie is nodig om deze maatschappelijke opgave samen aan te gaan. AVH ziet een aantal succesfactoren voor netwerkregie.

Wat is netwerkregie?

Netwerkregie is de basis voor het omgaan met de huidige maatschappelijke opgave op het gebied van zorg en veiligheid. Hierbij werken lokaal en regionaal meerdere organisaties en disciplines binnen een netwerk aan de opgave om zorg en veiligheid te verbinden. Aan het netwerk zorg en veiligheid nemen mensen uit verschillende organisaties deel: van wijkteam, meldpunt overlast tot Politie en Justitie.  Zij werken samen aan de maatschappelijke opgave, mede op basis van hun eigen, diverse werkelijkheidsbeelden. Dit betekent: samenwerken op basis van een gezamenlijk gevoelde verantwoordelijkheid voor de opgave. Met een individuele verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van deeltaken of de bijdrage van ieder lid in het netwerk.

Succesfactoren voor netwerkregie zorg en veiligheid

We zien dat deze factoren belangrijk zijn om netwerkregie tot een succes te maken:

1. De mogelijkheid om gegevens uit te wisselen

Op 17 december 2020 nam de Tweede Kamer de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden* aan. Deze wet moet helpen om belangrijke maatschappelijke vraagstukken goed te behandelen zoals complexe problemen rond personen op het vlak van zorg en veiligheid. Bij dit soort kwesties is een ‘integrale aanpak’ belangrijk. Betrokken partners kunnen bij hun aanwezige informatie uitwisselen zodat een goede aanpak kan worden bereikt. Hierdoor kan de gemeente ook beter sturen op resultaat.

2. Een goede relatie

Een belangrijke succesfactor is dat er een goede relatie is tussen de keten van (jeugd-)zorg en veiligheid. Een relatie die is gebaseerd op vertrouwen. Deze komt voort uit het besef dat geen van de deelnemers het alleen kan en dat iedereen een bijdrage aan het netwerk moet leveren. Het gaat dan bijvoorbeeld om de relatie met de doelgroep, expertise, bevoegdheid of financiële middelen om plannen uit te voeren.

3. Deelnemers in plaats van vertegenwoordigers

Het is ook belangrijk dat deelnemers aan het netwerk worden gezien als deelnemers en niet primair als de formele vertegenwoordigers van hun eigen organisatie. Op die manier kan iedereen vrijuit spreken, denken en vragen. Dit betekent ook dat het netwerk geen besluiten neemt, maar dat de deelnemers van het netwerk daarvoor teruggaan naar de organisatie waar ze werken. Een goede inbedding van de deelnemers in hun eigen organisatie is dus heel belangrijk. Alleen zo kunnen zij écht samenwerken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

4. Een overheid die de rol van regisseur op zich neemt

Voor het initiëren van netwerkregie is een schone taak weggelegd voor de gemeenten. De lokale overheid heeft een brede legitimiteit als het gaat om het oppakken van maatschappelijke opgaven. Zowel het college van B&W heeft hiervoor beslissingsbevoegdheid (denk aan de APV-aanpak woonoverlast en ondermijning) als de burgemeester zelf met de inzet van zijn of haar bevoegdheden. Sterker nog, burgers verwachten dit ook van de lokale overheid.

Verder is de overheid geen marktpartij, waardoor er geen concurrentie is met andere organisaties. Wel zorgt de overheid vaak voor financiering. Dit kan leiden tot ongelijkwaardigheid en verwarring. Dat is een van de redenen waarom deelname aan een netwerk beter werkt als het gebeurt op basis van persoonlijke motivatie in plaats van op basis van formele vertegenwoordiging. Voor de opgave, waarbij ieder de taken vervult die het beste bij hem of haar past.

De overheid zal steeds meer de rol van regisseur op zich nemen in plaats van ontwikkelaar en uitvoerder van beleid. Dit laatste vindt immers plaats in het netwerk of gebeurt door een organisatievorm die in het netwerk ontstaat. Waar de overheid in het verleden het gewenste resultaat van het beleid bepaalde, is zij nu een van de partijen in een geregisseerd netwerk.

Het netwerk neemt samen met de overheid verantwoordelijkheid

De netwerkregisseur – of deze nu door de overheid of het netwerk wordt aangesteld – houdt zich bezig met het op de opgave gerichte proces tussen de deelnemers van het netwerk zorg en veiligheid. Hij houdt zich dus niet bezig met een concreet beleidsresultaat. Op die manier bepaalt het netwerk zelf de ambitie, de weg ernaartoe en de taakverdeling.

Dit betekent een andere rol voor maatschappelijke organisaties: in plaats van subsidie aanvragen gaat het veel meer om verantwoordelijkheid nemen samen met de overheid. De overheid wordt een partner van maatschappelijke organisaties in plaats van een subsidieloket dat toekent op basis van overheidsbeleid.

AVH biedt ondersteuning

Het oppakken van deze nieuwe rol, naast de bestaande, gaat niet vanzelf. Adviesbureau voor Veiligheid en Handhaving (AVH) biedt ondersteuning zodat de overheid succesvol aan de slag kan gaan met netwerkregie.

We bieden ondersteuning:

  • Door regievoering op interim-basis, variërend van de inzet van een netwerkregisseur tot een heel team, afhankelijk van de complexiteit en omvang van de opgave;
  • Met advisering over de toepassing van netwerkregie en de implementatie daarvan
  • Door training van netwerkregisseurs op het gebied van kennis en vaardigheden;
  • Door coaching en begeleiding van management, netwerkregisseurs en andere deelnemers van het netwerk.

Neem contact op

Bas Bastiaans adviseur jeugdDit artikel over de succesfactoren voor netwerkregie zorg en veiligheid is geschreven door Bas Bastiaans. Als projectleider en adviseur is Bas van alle markten thuis. Zo werkt hij in het veiligheidsdomein voor zowel het Ministerie van Justitie en Veiligheid, Politie, gemeenten, onderwijs als het bedrijfsleven. Neem contact op met Bas Bastiaans via: bas@veiligheidenhandhaving.nl of 06 42 12 14 52.