Hét stappenplan voor bodycams

Het implementeren van bodycams: wat komt er allemaal bij kijken? In dit artikel een stappenplan voor het implementeren van bodycams.
3 september 2021

Het implementeren van bodycams: wat komt er allemaal bij kijken? Adviesbureau voor Veiligheid en Handhaving (AVH) heeft de benodigde kennis in huis. In dit artikel geven we een compact stappenplan voor het implementeren van bodycams en wat wij hierin kunnen bieden.

Stappenplan bodycams

Stap 1: De juridische basis

Start met de juridische basis voor de bodycams. Hieronder valt het Data Protection Impact Assessment (DPIA). Dit assessment is verplicht volgens de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), voor alle verwerkingen die een hoog risico vormen voor de privacy (waaronder dus bodycams). De DPIA beschrijft wat er precies wordt gedaan, welke risico’s voor de privacy dat met zich meebrengt (voor burgers en handhavers) en welke maatregelen er genomen worden om deze risico’s te verkleinen of weg te nemen.

Daarnaast is het belangrijk (en wettelijk verplicht) om de personen waarvan je gegevens gaat verwerken actief te informeren. Deze communicatie naar burgers (en uiteraard ook handhavers) moet tijdig en duidelijk zijn: wat gebeurt er met hun persoonsgegevens?  Maar er is nog een belangrijke reden om actief te communiceren over de bodycams: het vergroten van het (mogelijke) preventieve effect.

Tenslotte moet de ondernemersraad instemmen met de bodycams voordat ze gebruikt mogen worden. In de Wet op de Ondernemersraden staat namelijk in art. 27 dat elk systeem dat geschikt is als personeelsvolgsysteem, instemming van de OR vereist. Het maakt daarbij niet uit of de bodycams als personeelsvolgsysteem worden gebruikt: het feit dat de bodycams er geschikt voor zijn, is al voldoende.

Wat kan AVH doen?

  • DPIA: het betrekken van bijbehorende functionarissen en afdelingen waarmee wij samen toewerken naar een compleet en juridisch juist document.
  • Communicatie: het opstellen van zowel interne communicatie als input leveren voor de website om burgers te informeren.
  • Ondermersraad: het opstellen van het instemmingsverzoek.

Stap 2: De technische basis

Bodycams zijn er in allerlei soorten en maten: met of zonder beeldscherm, met of zonder infrarood en ga zo maar door. Er zijn dan ook diverse leveranciers. Elk voordeel heeft zijn nadeel, dus een vergelijkend warenonderzoek is een goed idee. Het draait om de vraag: welk merk bodycam past het beste bij de behoefte van de handhavers?

Wat kan AVH doen?

  • Advies geven over het uitvragen van informatie bij aanbieders en meedenken over de voor- en nadelen van de diverse opties.
  • In contact brengen met andere gemeenten die hun keuze hebben gemaakt en ervaringen hebben opgedaan.

Stap 3: De organisatorische basis

Technische en juridische zaken zijn zeer belangrijk, maar zijn op zichzelf niet genoeg. Zelfs wanneer alles op papier perfect geregeld is, kan de inzet van de bodycam nog een totale mislukking worden. Het succes hangt af van degenen die met de bodycam werken: de handhavers. Draagvlak onder hen is dan ook essentieel. Hierin adviseren wij om zowel in gesprek te gaan met de manager als de handhavers, zodat de ‘spelregels’ voor iedereen helder zijn.

Wat kan AVH doen?

Het leiden van een draagvlaksessie aan de hand van de ‘Drie Grote Bodycamvragen’:

  1. Wie draagt de bodycam: is dit standaard of kiest elke boa er zelf voor?
  2. Wat wordt er opgenomen: bepaalt de boa dat zelf of zijn er richtlijnen?
  3. Wie kan er bij de beelden: wie mag voor welke doelen beelden zien en gebruiken?

Stap 4: De praktische basis

Nadat de bovenstaande stappen zijn doorlopen, is het van belang om stil te staan bij de praktische kant van de bodycam. Hierbij luidt ‘simpelweg’ de vraag: hoe werkt de bodycam? Daarnaast is het ook belangrijk om de spelregels van de bodycam te behandelen.

Wat kan AVH doen?

  • Het bieden van een eendaagse training waarbij de handhavers op de hoogte worden gesteld van de werking van de bodycam, de juridische randvoorwaarden en de afspraken en spelregels die voor hen, hun werkgevers en de burger relevant zijn.

Het resultaat?

Na het doorlopen van het stappenplan bodycams is iedereen klaar om aan de slag te gaan met de bodycams. Voor de meeste gemeenten voeren wij na 6 maanden of na 1 jaar een evaluatie uit en daarin zien wij de volgende positieve effecten: het veiligheidsgevoel van de boa’s is groter geworden. Daarnaast werkt de bodycam in de meeste gevallen de-escalerend.

Wat vinden boa’s van de bodycam?

  • “Je voelt je wel iets fijner dat je weet dat als je in een situatie komt je de bodycam aan kan zetten en het dus op beeld staat.”
  • “Alleen het dragen van de bodycam heeft al een positief effect: de bodycam hoeft niet eens te worden aangezet om te werken.”
  • “Het geeft me een veiliger gevoel.”
Wilt u meer weten?

Rick WeldamInmiddels hebben wij meer dan vijftien gemeenten ondersteund bij het invoeren van bodycams voor handhavers. Bij bovenstaande stappen kunnen wij uw gemeente volledig of gedeeltelijk ondersteunen. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Rick Weldam.