Uitgestrekte akkers, kronkelende zandwegen, stilte. Het beeld van het Drentse, Friese en Groningse platteland lijkt ver verwijderd van de wereld van georganiseerde criminaliteit. Maar het is rust die bedriegt, want juist hier groeit de druk. In verlaten loodsen, op vakantieparken en langs stille wegen duiken de laatste jaren steeds vaker sporen op van drugslabs en dumpingen.

Cijfers die tellen

Nooit eerder werden in Nederland er in één jaar zoveel druglabs opgerold, in 2024 waren dat er 167. Opvallend is de verschuiving richting regio’s die voorheen nauwelijks in het nieuws kwamen. Noord-Nederland kreeg te maken met meerdere dumpingen in de provincies: Friesland, Groningen en Drenthe. En in Emmer-Compascuum werd een zeer omvangrijk lab ontdekt, een zaak die zelfs landelijk de aandacht trok in de media.

Deze incidenten lijken losstaand, maar tonen signalen van een patroon aan. Daar waar er ruimte, stilte en criminelen ongezien kunnen opereren doordat er simpelweg minder toezicht is, daar wijkt de criminele keten graag naartoe uit. Kortom het buitengebied is een ideale bodem voor criminele activiteiten.

Het buitengebied als schakel

De aantrekkingskracht van het noorden zit in de combinatie van ruimte en logistiek. Een leegstaande boerderij kan ongemerkt worden verhuurd en ingericht als opslag. En het netwerk van havens en terminals – van Harlingen tot Meppel – maakt het mogelijk om goederen te verplaatsen zonder de zichtbaarheid van Rotterdam of Antwerpen.

Daar komt bij dat in dunbevolkte gebieden verdachte bedrijvigheid minder snel opvalt. Een vrachtwagen die ’s avonds laat een loods inrijdt, trekt minder bekijks dan in de stad.

Kosten en schade

De gevolgen zijn concreet te benomen. Gemeenten worden geconfronteerd met hoge saneringskosten na afvaldumpingen in natuur en sloten. Boeren en eigenaren van leegstaande panden lopen risico hun eigendom terug te vinden als plaats delict. En bewoners merken dat de rust van hun dorp verstoord raakt door onverklaarbare bedrijvigheid aan de rand van het erf. En dat zijn de zichtbare en tastbare zaken, laten we niet vergeten dat het veiligheidsgevoel sterk afneemt door de aanwezigheid van criminele netwerken.

Signalen als thermometer

Wat in Noord-Nederland gebeurt, is meer dan een reeks incidenten. Iedere dumping, ieder lab in een loods, iedere verdachte huurconstructie is een thermometer van de criminele markt. Het laat zien waar productie verschuift, welke routes worden gebruikt en welke panden of gebieden kwetsbaar zijn.

In die zin zijn de dumpingen en labs in het Noorden geen randverschijnselen, maar indicatoren van een bredere ontwikkeling: ondermijning die het platteland binnendringt en de bestaande infrastructuur gebruikt.

Een stille waarschuwing

De les is ontnuchterend: ondermijning is niet langer een grootstedelijk fenomeen. Het speelt zich net zo goed af op een zandweg in Drenthe, een vakantiepark in Friesland of een boerenerf in Groningen. De stilte van het buitengebied blijkt geen garantie voor veiligheid, maar juist een factor voor een ruimte die criminelen benutten. Dus weer er op tijd bij, probeer preventief te werken en zorg voor een plan als ondermijning de kop duik. Als ervaren adviseurs op veiligheid en ondermijningsvraagstukken helpen we je daar graag bij. Het je iets dat je wilt bespreken, wij staan voor je klaar.