Samen met het RIEC Den Haag tegen ondermijning in de vastgoedketen

Auteur: Julia Overberg – Adviseur

Om criminele activiteiten uit te voeren is er vaak een pand nodig. Criminelen hebben immers locaties nodig om hun criminele activiteiten uit te voeren. Denk hierbij aan de productie van verdovende middelen, de opslag van wapens, illegale prostitutie of als investeringsmiddel voor criminele winsten. Vastgoed wordt hierbij misbruikt voor criminele doeleinden. De huur en aankoop van bijvoorbeeld appartementen of bedrijfsruimtes wordt mede mogelijk gemaakt doordat mensen binnen de vastgoedsector die criminelen onbedoeld of juist bewust faciliteren. Onze adviseurs Julia en Lukas zijn bij het RIEC Den Haag werkzaam als adviseurs vastgoedcriminaliteit. In het kader van de vastgoedcampagne van Meld Misdaad Anoniem (kortweg M.) organiseren zij kennissessies voor de deelnemende gemeenten in regio Den Haag.

De twee verschijningsvormen van ondermijning in de vastgoedketen

Ondermijning in de vastgoedketen kan worden verdeeld in twee verschijningsvormen. De eerste is malafide exploitatie. Dit wordt omschreven als het gebruik van vastgoedobjecten voor criminele doeleinden. Een van de vormen hiervan zijn de malafide praktijken omtrent huisvesting.  Voorbeelden daarvan zijn illegale (door- of onder)verhuur aan personen (zoals slachtoffers van mensenhandel of arbeidsmigranten), spookbewoning en illegale verkamering. Daarnaast kan er ook oneigenlijk gebruik gemaakt worden van panden. Hierbij worden panden gebruikt voor andere doeleinden dan waarvoor het bestemd is, zoals reguliere huisvesting. Hierbij kunnen de pandeigenaren en/of de huurder bewust betrokken zijn. In de praktijk wordt er gezien dat het moment van huurachterstand vaak een moment is dat de huurder zelf criminele activiteiten opzoekt of hiervoor geronseld wordt met als gevolg dat panden gebruikt kunnen worden voor de opslag en productie van verdovende middelen, de opslag voor criminele attributen (wapens, geld en grondstoffen voor drugs), mensenhandel of mensensmokkel. Daarnaast kunnen panden ook als dekmantel fungeren voor andere activiteiten zoals het witwassen van geld of ‘underground banking’.

De tweede vorm van ondermijning in de vastgoedketen is malafide speculatie. Dit heeft te maken met illegale activiteiten rondom de transacties in het kader van onroerend goed. Hierbij gaat het om het (her)investeren van crimineel verkregen gelden waarbij in het proces ook vaak gebruik wordt gemaakt van katvangers en faciliteerders. Deze mensen kunnen zowel onbedoeld als bedoeld meewerken in het betreffende proces. Voorbeelden hiervan zijn makelaars, notarissen, belastingadviseurs, hypotheekverstrekkers, klusbedrijven en verhuurbemiddelaars. Bij malafide speculatie kan er onder andere gedacht worden aan malafide ABC-transacties, belastingontduiking, hypotheekfraude, aan- en verkoop en/of verbouwen van panden met zwart geld en wanneer er fictieve huur speelt.

 

Vastgoedcampagne Meld Misdaad Anoniem

Ondermijning in de vastgoedketen leidt tot onacceptabele veiligheidsrisico’s in wijken maar heeft ook impact op vastgoedmedewerkers, verhuurders en pandeigenaren. Meld Misdaad Anoniem (kortweg M.) is daarom gestart met een campagne om het bewustzijn van medewerkers en ondernemers in de vastgoedsector te vergroten en hen een veilige meldplek te bieden. De doorlooptijd van de vastgoedcampagne is van 12 september 2023 tot 12 december 2023 en richt zich tot alle mensen die werkzaam zijn in de vastgoedsector. Denk hierbij aan makelaars, notarissen, vastgoedbeheerders, hypotheekvertrekkers en belastingadviseurs.

Als je in of voor het vastgoed werkt, weet of zie je mogelijk dat mensen zaken doen met criminelen. De inmenging van criminelen leidt tot onveiligheid, intimidatie, een ongelijk speelveld en negatieve beeldvorming over de branche. Maar door de onderlinge relaties in je werk is melden soms niet vanzelfsprekend. M. is dan een veilig vangnet, waardoor je wel kunt bijdragen aan de aanpak van criminaliteit. Door te melden kunnen onder andere onveilige situaties, imagoschade en bedreigingen voorkomen worden. M. heeft een klein team met intern opgeleide medewerkers. Melden kan telefonisch en online, dit kan geheel anoniem. M. ziet geen telefoonnummer of IP-adres, ze nemen geen gesprekken op, noteren geen herleidbare gegevens, ontvangen de online meldformulieren versleuteld en de melder is te alle tijden regiehouder.

 

Kennissessies voor gemeenten regio Den Haag

In het kader van de vastgoedcampagne van M. organiseren adviseurs Julia Overberg en Lukas Verbiesen vanuit het RIEC Den Haag een aantal kennissessies voor gemeenten in regio Den Haag. Voor deze kennissessies worden alle financiële dienstverleners binnen de gemeentegrenzen uitgenodigd, met als doel hen bewuster te maken van ondermijning in de vastgoedsector. Zo wordt er stilgestaan bij de impact van ondermijning en wordt er verteld over signalen die financiële dienstverleners kunnen tegen komen tijdens hun dagelijkse taken. Daarnaast is er een gastspreker vanuit de politie die uitleg geeft over de verschijningsvormen van het witwassen met vastgoed. Tot slot wordt er een verhaal verteld door collega’s van Team Criminele Inlichtingen (kortweg TCI). Het TCI is een heimelijk team van de politie dat gesprekken voert met informanten. Dit doen ze geheel anoniem. Het TCI opereert ook in de bovenwereld. Financiële dienstverleners die in een situatie zitten of mogelijk komen te zitten waar ze zich niet prettig bij voelen, kunnen hun verhaal doen bij het TCI. Niet gelijk als informant, maar anoniem. TCI denkt mee en geeft advies en vormt om die reden voor hen een waardevol meldpunt.

We kijken uit naar een paar mooie en informatieve avondsessies waarbij we hopen de financiële dienstverleners in regio Den Haag een stukje weerbaarder te maken in de strijd tegen ondermijning.

Bekijk meer projecten ↵