Bij de kloof tussen beleid en uitvoering in het tegengaan van ondermijning zit het probleem niet in de intentie, maar in de uitvoering. Nederland beschikt inmiddels over een stevige basis aan beleidsnota’s, verordeningen en strategieën om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. Vrijwel elke gemeente heeft ambities vastgelegd en vaak ook juridische instrumenten zoals de Bibob of APV op orde. Toch stokt het vaak bij de stap van papier naar praktijk.

Het probleem is niet de intentie, maar de uitvoering. Signalen worden onvoldoende benut en de ruimte die zo ontstaat, wordt gevonden door criminele structuren die zich nestelen in wijken, bedrijventerreinen, havens en recreatieparken.

De kloof in beeld

In de praktijk rust de ‘aanpak van ondermijning’ vaak op de schouders van één beleidsadviseur of coördinator. Daarmee ontbreekt de brede verankering in de organisatie die nodig is om samenwerking en controles structureel vorm te geven.

Boa’s en toezichthouders spelen een cruciale rol in de bestuurlijke aanpak. Toch zien we dat zij niet altijd voldoende worden meegenomen in de voorbereiding. Onzekerheid over bevoegdheden en juridische kaders zorgt voor terughoudendheid: men kijkt vaker naar wat niet mag, dan naar wat wel kan.

Daarnaast vormt de informatiehuishouding een kwetsbaar punt. Signalen bereiken gemeenten via uiteenlopende kanalen; politie, inwoners, Meld Misdaad Anoniem. Maar vinden niet altijd de juiste weg binnen de organisatie. Zonder goed georganiseerde informatievoorziening ontbreekt een scherp beeld en blijft opvolging uit.

Gevolgen van niet-handelen

De gevolgen van deze kloof zijn zichtbaar. Criminele investeringen vinden hun weg naar de lokale economieën. Bedrijventerreinen en havens verliezen hun veerkracht, en eerlijke ondernemers raken ontmoedigd. Inwoners zien dat er plannen zijn, maar ervaren weinig zichtbare uitvoering. Dat ondermijnt het vertrouwen in de overheid.

Belangrijk om te benadrukken: gemeenten zijn geen opsporingsinstantie. Hun kracht ligt in het bestuurlijk voorkomen en weerbaar maken, en in het organiseren van slimme samenwerking. Dat vraagt om een andere ‘mindset’ en een zorgvuldige vertaling van beleid naar uitvoering.

De oproep

Ondermijning vraagt om meer dan papieren ambities. Het verschil wordt gemaakt in de uitvoering en om die uitvoering effectief te laten zijn, is voorbereiding essentieel. Heldere afspraken over samenwerking, goed ingerichte netwerken en duidelijke protocollen en processen vormen de basis voor duurzame inzet van mensen en middelen.

Gemeenten die deze stap zetten, versterken niet alleen de veiligheid, maar ook de economie, de leefbaarheid en bovenal het vertrouwen van inwoners/ondernemers in hun bestuur.

Ben je benieuwd hoe je dit in de praktijk kan realiseren?

Wij gaan graag het gesprek met je aan. Integrale samenwerking kan deze kloof overbruggen en wij hebben ruime ervaring in het opzetten en uitvoeren van zo’n samenwerking. We geven je graag voorbeelden van hoe we dit elders gedaan hebben, maar liever nog denken wij gelijk mee aan de vraagstukken waar u mee zit. Laat het ons weten, we komen graag helpen.

Door: Kevin Boef